کریمی تفرشی: مردم از بازگشت کوپن راضی نیستند/ خدابخشی: دولت برنامه منسجمی ندارد
کریمی تفرشی: مردم از بازگشت کوپن راضی نیستند/ خدابخشی: دولت برنامه منسجمی ندارد

در یک برنامه رادیویی مبحث مطرح شدن بازگشت کوپن به اقتصاد همراه با کارشناسان اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا Ivna، میزگرد بررسی «بازگشت کالا برگ به سبد اقتصادی» با حضور مهدی کریمی تفرشی، کارشناس مجری، جواد اسماعیلی، کارشناس اقتصادی و پدر کوپن ایران، دکتر علی شریعتی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، خسرو ابراهیمی نیا، نایب رییس اتاق اصناف تهران، محمد خدابخشی، نایب رییس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی در رادیو گفتگو برگزار شد.

مهدی کریمی تفرشی در آغاز برنامه گفتگوی اقتصادی گفت: کوپن خاطره نسلی است که در زمان جنگ، شرایط آن دوران را با تمام وجود درک کردند. روزهایی که از هر خیابانی که رد می‌شدیم، شاهد صف‌های طولانی توزیع کالاهای اساسی بودیم. از آن زمان سال‌ها می‌گذرد و ما شاهد کوچک‌تر شدن سفره‌های مردم هستیم. بار دیگر صحبت از بازگشت کوپن به عرصه اقتصاد کشور به میان آمد و نظرها را به خود جلب کرده است. این طرح در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از تحلیلگران، بازگشت کوپن به اقتصاد را راهکاری ناکارآمد در شرایط فعلی می‌دانند و نظرشان این است که بازگشت کوپن در شرایط امروزی عجیب و غریب است و نمی‌تواند کارایی لازم را داشته باشد؛ چرا که لایحه‌های مختلف این روش توزیع کالا مشکلات بی‌شماری را به همراه دارد. کالایی که از گمرک وارد می‌شود تا به دست مصرف کننده برسد حداقل باید از ۵ لایحه عبور کند. هرکدام از این لایحه‌ها می‌توانند شیطنتی داشته و به هر ترتیب رانتی را بدست آورند. حال باید واکاوی کنیم که مطرح شدن بازگشت کوپن به اقتصاد چه سیگنال‌هایی را به بازار روانه می‌کند.

پدر کوپن ایران

جواد اسماعیلی، کارشناس اقتصادی و پدر کوپن ایران اظهار کرد: مدت زیادی به عنوان مدیرکل بسیج اقتصادی و مدیریت کوپن را به عهده داشتم به این جهت دوستان رسانه‎‌ای عنوان پدر کوپن ایران را برای من مطرح کردند.

کریمی تفرشی: با توجه به نوسانات ارزی در کشور بحث تامین کالاهای اساسی با چه مشکلات و چالش‌هایی روبرو است؟

اسماعیلی پاسخ داد: مطرح کردن بحث کوپن جالب نبوده و تعجب برانگیز است؛ چرا که در شرایط دوران جنگ، نا امن بودن مرزهای زمینی و هوایی و آب‌ها وجود نداشت. امروزه شرایط مناسبی را جهت واردات کالا در اختیار داریم. واردات کالاها به اندازه کافی وارد کشور می‌شود. در همه مغازه‌ها و سوپر مارکت‌ها تمامی کالاها به وفور یافت می‌شود. آن زمان که کوپن ارائه شد با بحث کمبود کالا روبرو بودیم و این کمبودها باعث سهمیه بندی کالاها برای مصرف کننده شده بود.

کریمی تفرشی: علت بازگشت کوپن چیست؟

اسماعیلی اذعان کرد: در حال حاضر از نظر IT و سیستم‌های الکترونیکی زیر ساخت‌های خوبی را داریم و می‌توانیم به صورت الکترونیک کالا را به دست مردم برسانیم. در جلسه‌ای با مدرس خیابانی، قائم مقام وزیر صمت در امور بازرگانی در قالب پیشنهادی به این شخص گفتم که اگر می‌خواهد این مملکت را نجات دهد بایستی توزیع کالاها در کل وزارت صمت الکترونیکی شود. تا با شفاف شدن تمامی قسمت‌ها کار و نظارت به درستی انجام شود. البته به دلیل مشغله کاری زیاد این پیشنهاد پیگیری نشد.

کریمی تفرشی: چه ضرورت‌هایی می‌تواند تامین کالای اساسی مورد نیاز مردم را تغییر بدهد؟ چه اقدامات مفیدی در این خصوص صورت گرفته است؟

علی شریعتی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران گفت: مهم‌ترین نماد همکاری از خودگذشتگی دهه شصتی‌ها بود.

وی با اشاره به خاطرات دوران کودکی و نوجوانی خود از کوپن اظهار کرد: درست است که در شرایط جنگ تحمیلی نیستیم اما شرایط تحریم‌های ناجوانمردانه و شدت تحریم‌ها در این دوره قوی‌تر شده است. باید حواس‌مان به دهک‌های پایین و اقشار آسیب پذیر جامعه باشد. به نسبت ۲۰ سال گذشته فقرا فقیرتر شده‌اند. به طوری که می‌توان گفت قشر متوسط جامعه از بین رفته است یا فقیر هستند یا ثروتمند.

خبرنگار اقتصادی ایونا: آیا ارایه کالابرگ و سهمیه بندی کالاهای اساسی می‌تواند یک راه اساسی و موثر برای برون رفت از وضعیت نامساعد اقتصادی باشد؟

شریعتی: با توجه به این که سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی که یکی از پرهزینه‌ترین سیاست‌های دولت است در راستای اقتصاد حمایتی، معیشتی و کمک به مردم تا این لحظه به دلیل مشخص نبودن جامعه آماری، دهک‌های پایین باید حمایت شوند؛ چرا که از شرایط نامساعدی برخوردارند. اگر زیرساخت مناسب مثل کالابرگ الکترونیک، بن‌های خرید و… برنامه ریزی شود می‌توان از اقشار آسیب پذیر جامعه حمایت کرد.

خبرنگار ایونا: آیا بهتر نیست به جای توزیع کالابرگ رقم یارانه دریافتی مردم افزایش پیدا کند؟

شریعتی: در شیوه‌های اجرا هرکدام از راه‌های اعلام شده نیاز به زیرساخت‌های مناسب دارد. اما سیاست این کار موفق نبوده است.

با مدیریت نامناسب کالا به دست مشتری نمی‌رسد

اسماعیلی خاطرنشان کرد: نهادها به اندازه کافی و به مقدار نیاز مملکت وارد کشور می‌شود. اما به دلیل مدیریت نامناسب به دست مصرف کننده واقعی نمی‌رسد. اگر سیستم نظارتی الکترونیکی در بستر IT انجام شود به طور قطع این اتفاقات نخواهد افتاد. همین حالا نیز به جای یارانه نقدی که اثر تورمی دارد، دولت می‌تواند با دو نهاد امدادی کمیته امداد و بهزیستی افراد واجد شرایط را شناسایی کند و به جای یارانه نقدی، کالای ارزان در اختیار این افراد قرار گیرد. اگر این کار انجام شود، قیمت کالاهایی مانند گوشت و بسیاری از کالاهای دیگر به سرعت کاهش می‌یابد. زمانی که تقاضا در بازار کم شود، قیمت کاهش می‌یابد. همین حالا وزارت صمت می‌تواند این کار را انجام دهد و شاهد کاهش قیمت‌ها در اکثر کالاها باشد.

بازار یعنی عرضه و تقاضا

خسرو ابراهیمی‌نیا، نایب رییس اتاق اصناف تهران با اشاره به تجارب خود متذکر شد: بازار در تعریف عرضه و تقاضاست. زمانی که کوپن را ارایه می‌‌دهیم یعنی تقاضا را زیاد کرده‌ایم. با این کار به طور اتوماتیک بستری را برای دلالان به وجود می‌آوریم.

وی افزود: با جهش تولید شاهد صادرات کالاهایی هستیم که در گذشته وارد می‌کردیم.

کالابرگ راهی جهت کمک به اقشار آسیب پذیر

محمد خدابخشی، نایب رییس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی یادآور شد: یکی از راه‌های مناسب برای کمک به اقشار آسیب پذیر کالابرگ الکترونیک است. باید نظارت همیشگی توسط دولت و مجلس وجود داشته باشد.

کالابرگ الکترونیکی محقق نمی‌شود

اسماعیلی خاطرنشان کرد: ما بحران کالاهای اساسی نداریم. به اندازه کافی کالاهای مورد نیاز در انبارها موجود است. هیچ‌گاه در این دولت، اتفاق کوپنی و کالابرگ الکترونیکی محقق نمی‌شود. اگر مجلس هم تصویب کند اصلا فرصتی نیست که با این سرعت و دقت این کار انجام شود.

وی افزود: نظارت الکترونیکی باید فعال شود؛ چرا که تعداد بازرس‌ها زیاد نیست که بخواهند همه جا را کنترل کنند. اما اگر کارها الکترونیکی باشد، بازار شفاف شده و کالا به دست مصرف کننده می‌رسد در این صورت مشکلی نخواهیم داشت. امیدوارم که هیچ وقت اتفاق کوپن و کالابرگ الکترونیکی در کشور رخ ندهد؛ چرا که این یعنی بازگشت به عقب و برای کشور خوب نیست. من به شما اطمینان می‌دهم کالای اساسی به وفور در کشور وجود دارد. خواهش من این است که به صورت درست توزیع شود.

دولت برنامه منسجمی ندارد

خدابخشی یادآور شد: دولت برنامه منسجم و کاملی ندارد. من به عنوان یک نماینده نمی‌توانم به تصمیمات مسئولان دولتی اعتماد کنم. باید فکری به حال مردم کرد تا کالای اساسی به دست مصرف کنندگان برسد. اجرای کالابرگ الکترونیکی هیچ مشکلی را ایجاد نمی‌کند؛ چرا که زیرساخت‌های مخابراتی در کشور وجود دارد. می‌توانیم پایگاه اطلاعات خانوار که وزارت دفاع ایجاد کرده است را تکمیل کنیم و از آن نیز استفاده کنیم. اما این به این معنی نیست که ذخایر سیاسی ما در کالاهای اساسی دچار مشکل شده است. ما باید بتوانیم تمام کالاها را با آن مقدار که مورد نیاز جامعه است همیشه و به صورت مستمر تامین کنیم. اما این ضرورت دارد که ما کالابرگ الکترونیک را داشته باشیم تا توزیع مناسبی را انجام دهیم.

 

مهدی کریمی تفرشی در پایان با جمع بندی پیامک‌های ارسالی برنامه رادیویی گفتگوی اقتصادی گفت: برآیند افکار عمومی این است که مردم رضایتی به ورود کالابرگ و کوپن و ایستادن در صف‌های طولانی برای گرفتن کالابرگ‌ها ندارند و نگران هستند که سوداگری و دلالی به وجود آید. در کل امیدواریم هر تصمیمی که گرفته می‌شود به نفع کشور و مردم بوده و بهترین بازخورد را داشته باشد. مخصوصا آن افرادی که جزو دهک‌های پایین جامعه هستند.

 

خبرنگار: نسترن شاکر